Naast de schoenen die je aan hebt is natuurlijk ook je rugzak bepalend voor je humeur tijdens een trektocht of hike. De afgelopen jaren is er behoorlijk veel gebeurd in de ontwikkeling van de rugzakken. De meest opvallende verandering is wellicht de overstap van een uitwendig naar een inwendig frame. Maar ook de vorm en ophanging van het draagstel heeft een ontwikkeling doorgemaakt. In dit artikel nemen we deze ontwikkelingen onder de loep. We zullen je laten zien hoe je een rugzak het best kun afstellen en inpakken. Het verschil tussen verschillende soorten en maten rugzakken, het komt allemaal aan de orde.

Comfort

Aangezien je bij zwaardere tochten als explorer vaak een gewicht van 15 tot 20 kilo met je meesleept, is het logisch dat je een rugzak wilt hebben die comfortabel zit. Het toverwoord wat betreft comfort is verdeling. Een rugzak heeft twee belangrijke steunpunten, je schouders en je heupen. Meestal wil je dat de last over deze twee punten is verdeeld. Het grootste deel zal je normaal gesproken op je heupen laten rusten omdat die wat meer gewicht aankunnen en je beenspieren minder snel last hebben van het gewicht, dan je schouders. Om dat te bereiken moet je de rugzak goed kunnen afstellen op jouw eigen maten. Hoe je dit doet zullen we later op terug komen. De fabrikanten zijn hierover verdeeld. Dat kun je zien aan de verschillende soorten heupbanden en de bevestiging van deze banden aan de rugzak zelf.

De heupgordel

De klassieke heupgordel die je nog steeds om veel rugzakken ziet, kun je herkennen aan de brede, dikke band met een dik kussen op de zak bij de onderrug. De afgelopen tien jaar is hier verandering in gekomen en is men heupbanden gaan ontwikkelen die minder dik zijn gepolsterd en die geen apart kussen op de rug hebben. Ze zijn zo gevormd dat de gordel alleen contact met het lichaam maakt op de harde delen van de heup. Zo kan worden voorkomen dat de gordel op spieren in de onderrug en bovenbenen drukt waardoor je beperkt wordt in je bewegingsvrijheid.
Over de bevestiging van de heupgordel aan de rugzak verschillen de fabrikanten van mening. Het klassieke model zit meestal op de rugzak zelf genaaid, zonder dat het rechtstreeks is verbonden met het inwendige frame. Er zijn ook fabrikanten die hun heupgordel wel aan het frame vastmaken. Zij gaan ervan uit dat je het gewicht alleen goed op je heupen kan dragen als het frame ook steunt op de gordel. Het lijkt erop dat ze hierin gelijk hebben. Het is natuurlijk de vraag of je wel wilt dat het meeste gewicht op je heupen leunt. Dit is je eigen voorkeur.
Nog één handige tip over je heupgordel: zorg er altijd voor dat je de gesp van je heupgordel dicht doet als je de rugzak niet draagt. Zo is de kans dat je gordel breekt als iemand er op gaat staan een stuk kleiner. Zorg er in ieder geval altijd voor dat je een reserve gesp op zak hebt. Er zijn maar weinig dingen vervelender dan met een rugzak van 17 kilo zonder gesp te moeten lopen, zeker in de bergen.

Het draagsysteem

Er zijn in grote lijnen drie draagsystemen: met uitwendig frame, met inwendig frame en zonder frame. Als je ouders veel lopen of hebben gelopen, dan ligt er op zolder vast nog wel een oude rugzak met tussen de zak en de schouderbanden een buizenframe. Dit model was vroeger erg populair, maar omdat er tegenwoordig net zo stevige rugzakken zijn met een inwendig frame hebben veel buitensportzaken de minder comfortabele rugzakken met een extern frame uit het assortiment gehaald. Als je nog zo'n rugzak hebt liggen kun je hem natuurlijk prima gebruiken. Het zijn vaak erg degelijke dingen. Het is gewoon wat comfortabeler om met een compacte zak zonder frame te lopen, en het risico dat je in dicht bos aan van alles blijft hangen is kleiner. Je bewegingsvrijheid is zonder frame ook groter, wat zeker in moeilijker terrein de veiligheid te goede kan komen.
Zoals gezegd is het (veel kleinere) frame tegenwoordig vaak verwerkt in de rugzak zelf. Om de rugzak dan verder te verstevigen zitten er vaak op de rug nog verticale strips. Let er overigens bij aankoop op dat het rugpand verstelbaar is. Dit moet minimaal verticaal kunnen, en bij de duurdere rugzakken kan het meestal ook horizontaal om zo de rugzak aan je bouw en houding aan te passen. Zonder dat is de kans op rugklachten een stuk groter. Let bij het kopen van een rugzak goed op de lengte. Het maakt niet uit hoe groot je bent, het gaat om de lengte van je rug. Als je rugzak te klein is zal hij gaan trekken aan je schouders. Is hij te groot, dan is hij niet goed met je lichaam te verbinden. Dit laatste is vooral bestemd voor de serieuzere rugzakken. De rugzakken zonder frame zijn vaak de kleinere die worden gebruikt voor kortere tochten. Dit brengt ons bij een onderscheid in twee belangrijke categoriën.

Waar ga je de rugzak voor gebruiken?

Net als bij schoenen zijn er ook verschillende categoriën rugzakken:

Dagtoerrugzakken
Rugzakken in deze klasse hebben doorgaans een inhoud van 15 tot 45 liter en wegen zelf tussen de 0,5 en 1,5 kg. Ze zijn echt bedoeld voor mensen die er een dagje op uit trekken en die niet hun hele kampeeruitrusting met zich mee hoeven te slepen. Het gewicht rust bij de kleinere modellen geheel op de schouders, maar gezien die beperkte uitrusting is dat geen probleem. Een dagtoerrugzak heeft geen inwendig frame. Meestal wordt de rugzak voorzien van een foampolstering om hem wat comfortabeler te maken. Het kan zijn dat die polstering uitneembaar is.
Sommige fabrikanten gebruiken tegenwoordig een zogeheten afstandsframe (Air Mesh System ofwel AMS) waarbij de schouder- en heupbanden zijn gemonteerd op een klein uitwendig frame. Tussen het frame is een stevig gaas gespannen dat er voor zorgt dat je rug niet rechtstreeks tegen de zak aan rust. Zo ontstaat er ruimte voor wat lucht zodat het niet zo'n hete en zweterige toestand wordt.

Trekkingrugzakken
Voor het zwaardere werk gebruiken buitensporters rugzakken vanaf 50 liter. Deze rugzakken zijn bedoeld voor meerdaagse tochten of andere tochten waarbij je grotere hoeveelheden bagage mee moet slepen en wegen zelf zo'n 1,5 tot 3 kilo. Omdat je op die tochten al gauw meer dan 10 kilo op zak hebt zijn ze voorzien van een inwendig frame. Dankzij dat frame wordt het gewicht op een juiste wijze over het lichaam verdeeld. Tegenwoordig zijn de meeste rugzakken smal en in tegenstelling tot een paar jaar geleden zie je ze steeds minder met zijvakken.
Trekkingrugzakken met een inhoud van meer dan 75 liter zijn vaak bedoeld voor zware tochten (bijvoorbeeld in de winter) waarbij bevoorrading een probleem is. Ze zijn vaak stug en komen pas goed tot hun recht als er veel bagage in zit. Om het grote gewicht te verdelen zijn de schouderbanden en de heupband voorzien van een kunststofplaat. Voor een simpele hike of dagtocht in de Alpen met de Explorers zijn deze rugzakken normaal gesproken teveel van het goede.

Het inpakken van de rugzak

Al heb je nog zo'n goede rugzak, als je niets weet over het inpakken van zo'n ding dan loop je waarschijnlijk nog niet lekker.
Je begint bij het inpakken van een rugzak met het losmaken van alle compressiebanden. Voor het geval je nog niet vaak met een rugzak hebt gewerkt: dat zijn die banden die overal over je rugzak van gesp naar gesp lopen om de rugzak stevig in te kunnen snoeren zodat hij kleiner wordt. Nadat de banden los zijn leg je de rugzak op zijn rug of zet je hem rechtop tegen een muurtje. Nu ben je klaar om je spullen erin te gaan doen. Je werkt daarbij van binnen naar buiten en uiteraard van beneden naar boven. Daarbij moet je op de volgende dingen letten:

• Doe de zwaarste dingen tegen je rug aan en zoveel mogelijk net boven de heupgordel, maar onder je schouderbanden. Stop de rest van je spullen hier omheen. Een slaapzak kan er bijvoorbeeld nog mooi onder. Stop daar geen tent (tenzij je een goede extra rits hebt in het onderste gedeelte) want die kun je bij aankomst op een camping met slecht weer niet snel uitpakken.
• Nadat de grote dingen in zijn gepakt prop je er aan alle kanten de kleine dingen naast. Ondergoed en sokken zijn hier bijvoorbeeld prima geschikt voor en het scheelt je een boel stouwen aan het einde.
• Zorg ervoor dat er geen harde dingen tegen je rug kunnen prikken.
• Alles wat je onderweg nodig kan hebben (zonnebrand, paspoort, eten, kaart en kompas enz.) stop je bovenin of in de kap.
• Hou rekening met dingen die kunnen gaan lekken. Denk daarbij aan gevulde branders, shampoo en flessen water.
• Neem van alles kleine verpakkingen mee. Ga je met je groep op trektocht, neem dan met de hele groep één fles shampoo mee, of allemaal een kleintje. Hetzelfde geldt voor zonnebrandcreme, schoenvet, reserve-onderdelen enz. Zo kun je door allemaal een deel mee te nemen de last wat lichter maken.
• Hoewel niet veel scoutinggroepen het doen, misschien toch een bruikbare tip: Ga je met nachttreinen mee waar je ook echt in wilt gaan slapen, dan is het handig om een (draad)slot mee te nemen zodat je je rugzak vast kunt leggen. Het risisco op diefstal terwijl je ligt te slapen is daardoor iets kleiner.
• Vaak is een slaapmatje (met daarin de tentstokken) het enige dat echt aan de buitenkant van je slaapzak moet hangen, simpelweg omdat het er niet meer in past. Zorg er dan voor dat het niet kan gaan slingeren en dat het niet in de weg kan gaan zitten. Als je met de trein gaat is het niet slim om hem horizontaal vast te binden want dan blijf je in de deuropening van treinstellen hangen.

Het dragen van een rugzak

Om de meeste steun te krijgen hoort de heupband iets boven het heupbeen uit te steken. Trek hem flink aan, of laat dit doen. Mocht de rugzak later afzakken dan kun je hem aan de load-adjusters (die twee bandjes naast je schouderbanden) met je duimen weer optrekken. Als de rugzak goed is afgesteld zit het begin van de schouderbanden nu precies tussen je schouderbladen. Zitten de schouderbanden te hoog, dan zal de rugzak naar achteren gaan trekken. Dit loopt heel ongemakkelijk en kan bovendien je ademhaling belemmeren.
Zitten de schouderbanden te laag, dan komen je schouders boven het (inwendige) frame uit en kun je de lading nooit met de load-adjusters tegen je rug aan trekken. Hierdoor gaat de zak aan je schouders hangen en als de schouderbanden dan niet zacht gevoerd zijn kunnen ze gaan schuren.
Zit de rugzak dan nog steeds niet lekker, dan kun je er eens aan denken om de strips van het frame meer in de vorm van je rug te buigen.

Nog een aantal tips met betrekking tot rugzakken:

• Er kan veel in een rugzak. Doe dan ook alles in de zak. Hang geen slaapzakken of pannen aan de buitenkant. Als die tegen jouw loopritme in gaan slingeren werkt dat erg vermoeiend. Als je in de bergen gaat wandelen dan is het helemaal riskant. Je zal maar ergens aan blijven haken terwijl je op een helling staat.
• Bij normaal gebruik gaan rugzakken erg lang mee. Maak de rugzak zorgvuldig schoon na zware, vieze tochten en je zult er jaren plezier van hebben.
• Laat geen voedsel in je rugzak zitten als je hem in of naast de tent legt. Knaagdieren kunnen zich een weg door je kostbare spullen vreten om bij jullie lekkere hapje te komen.
• Loop voor je weg gaat op kamp de naden en ritssluitingen van je rugzak goed na om te kijken of ze allemaal nog ongeschonden zijn. Tijdens het inpakken komen er grote krachten op je rugzak te staan. Het zou toch pijnlijk zijn als hij onderweg open zou springen.
• Ga voorzichting om met ritsen. Als een rugzak nat wordt is de kans vrij groot dat hij als eerste bij de ritsen zal lekken. Loop ze van tijd tot tijd na en bewerk ze eventueel met wat siliconenspray op een doekje.
• Koop een regenhoes voor je rugzak. Ze kosten tussen de 25 en 40 gulden (11 tot 18 Euro) maar dat betaalt zich absoluut terug. Het is wel zo lekker om na een lange hike of trektocht droge kleren aan te kunnen doen. Je kan natuurlijk ook alles stuk voor stuk inpakken in vuilniszakken, maar dat is veel meer werk dan even een regenhoes aantrekken. Bovendien kun je die regenhoes ook in andere omstandigheden gebruiken om van alles en nog wat droog te houden. Altijd handig als je op kamp rustig zit te picknicken in een grasveldje en het begint plots te regenen.
• Ook een rugzak heeft last van UV-straling. Laat de rugzak niet onnodig in de zon liggen en berg hem thuis donker op.
• Een mooi, compact ingepakte rugzak is een kunstwerkje, maar trek de compressiebanden niet onnodig hard aan. Zo loop je minder risico dat je de naden en ritsen overbelast.
• Als je een volle rugzak optilt, doe dat dan aan de draaglus en niet aan één van de schouderbanden. Een draaglus is ervoor gemaakt om het hele gewicht te moeten dragen. Een schouderband niet, aangezien die altijd hulp heeft van de andere schouderband en de heupgordel.

Links naar rugzakfabrikanten

Active Leisure Agu Arc'Teryx BACH Bergans Berghaus Big Pack Black Diamond Cactus Climbing Dana design Deuter Eagle Creek Eureka! Ferrino Fjällräven Gregory Jack Wolfskin JanSport Karrimor Lafuma Lowe Alpine Lowepro Macpac Madden Mammut Marmot Mountain Hardwear Nomad Norrona Oakley Ortlieb Ortovox Osprey Radical Design Red Deer Salewa Sealline Tatonka The North Face VauDe

	Heb je iets toe te voegen aan deze tekst, of wil jij zelf een artikel insturen, mail dan naar scoutfiles@scoutquest.com